Η ομοταυρίνη, ένα αμινοξύ που εμπεριέχεται στα θαλάσσια φύκια μπορεί να προστατεύσει τη μνήμη των ηλικιωμένων, καθώς και των ατόμων με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο 8ο Πανελλήνιο Διεπιστημονικό Συνέδριο Νόσου Αλτσχάιμερ και Συγγενών Διαταραχών, στη Θεσσαλονίκη.

«Η ομοταυρίνη έχει μεγάλη ομολογία με την ταυρίνη που αποτελεί ένα από τα πλέον άφθονα ελεύθερα αμινοξέα στον εγκέφαλο. Πιθανόν λόγω αυτής της ομολογίας η ομοταυρίνη εμπλέκεται σε διάφορα βιολογικά μονοπάτια και κατέχει κυτταροπροστατευτικές ιδιότητες. Είναι ο μοναδικός αναστολέας της συσσώρευσης του αμυλοειδούς που έφτασε σε επίπεδο κλινικών μελετών φάσης ΙΙΙ για τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά της υποστηρίζεται με κλινικές μελέτες, τόσο σε υγιείς εθελοντές, όσο και σε άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ», εξήγησε η καθηγήτρια Νευρολογίας στην Ιατρική Σχολή του Α.Π.Θ., Μάγδα Τσολάκη, σε ανακοίνωσή της στο συνέδριο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κ.Τσολάκη, έχει διαπιστωθεί ότι η ομοταυρίνη προστατεύει από τη νευροτοξικότητα του β αμυλοειδούς (μιας τοξικής πρωτεΐνης η συσσώρευση της οποίας στον εγκέφαλο αποτελεί χαρακτηριστικό της νόσου Αλτσχάιμερ) και πιθανά από την οξειδωτική βλάβη που προκαλείται στο DNA των κυττάρων από τις ελεύθερες ρίζες.

Τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ έδειξαν ότι η ομοταυρίνη είναι ασφαλής και καλά ανεκτή σε μακροχρόνια χορήγηση, συγχορηγείται με αντιανοϊκά φάρμακα χωρίς να παρατηρούνται αξιοσημείωτες μεταβολές στις κλινικοεργαστηριακές εξετάσεις του ασθενούς, επιβραδύνει την ατροφία του ιππόκαμπου και μειώνει τα επίπεδα του αμυλοειδούς πεπτιδίου Αβ42 στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, με δοσοεξαρτώμενο τρόπο.

«Είναι πλέον γνωστό πως η νόσος Αλτσχάιμερ έχει προκλινική φάση μεγάλης διάρκειας και αυτό παρέχει την πολύτιμη δυνατότητα της παρέμβασης με νοσο-τροποποιητική θεραπεία κατά τη φάση αυτή. Όμως, παραμένει ακόμη άγνωστος ο κρίκος που συνδέει τις παθοφυσιολογικές διαδικασίες της νόσου Αλτσχάιμερ με τα κλινικά της συμπτώματα. Αυτό που είναι πλέον γνωστό, είναι ότι οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί για την ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ ξεκινούν χρόνια, εάν όχι δεκαετίες, πριν από την κλινική διάγνωση της άνοιας. Συνεπώς, η εξακρίβωση των παραγόντων κινδύνου, η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση μπορεί να είναι τα ‘κλειδιά’ για τη διαχείριση της νόσου. 

Πρόσφατα, έχει προταθεί ένα μοντέλο βιολογικών δεικτών, με το οποίο οι πλέον έγκυροι βιολογικοί δείκτες της παθολογίας της νόσου Αλτσχάιμερ, αυξάνονται ανώμαλα και φθάνουν σε ένα ανώτατο όριο, με χρονική σειρά. Από αυτούς, οι βιολογικοί δείκτες της αμυλοειδούς πλάκας αυξάνονται χρονικά πρώτοι και ένα σημαντικό φορτίο αμυλοειδούς συσσωρεύεται στον εγκέφαλο πριν από την εμφάνιση των κλινικών συμπτωμάτων της νόσου. Με βάση αυτά η ομοταυρίνη αποτελεί ένα νέο χρήσιμο όπλο στην προστασία της μνήμης σε ηλικιωμένα άτομα και σε άτομα με ήπιας ή μέτριας βαρύτητας νόσου Αλτσχάιμερ. Μένει να αποδειχτεί η αποτελεσματικότητά της στην κλινική πράξη», επισημαίνει η κ.Τσολάκη.

Θεραπευτική χορήγηση αυτόλογων μεσεγχυματικών κυττάρων σε τρεις ασθενείς, έγινε για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη, δημιουργώντας αισιοδοξία για την αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ.

Η χορήγηση έγινε δοκιμαστικά, παράλληλα με φαρμακευτική θεραπεία με αναστολείς της χολινεστεράσης, σε έναν άντρα μέσης ηλικίας, με νόσο Αλτσχάιμερ σε ήπιο στάδιο, και σε έναν άντρα και μία γυναίκα, ηλικίας άνω των 65 ετών, με μεσαίο και προχωρημένο στάδιο της νόσου αντίστοιχα.

Να σημειωθεί ότι, η χορήγηση των μεσεγχυματικών κυττάρων έγινε με τη συγκατάθεση των ασθενών. Στη συνέχεια, για ένα διάστημα δύο μηνών παρατηρήθηκε βελτίωση και στους τρεις ασθενείς, ενώ δεν υπήρξαν παρενέργειες ή επιπλοκές για τους επόμενους 9 - 17 μήνες.

«Η βελτίωση αυτή ήταν παροδική και δεν κράτησε πολύ. Θα πρέπει να γίνουν επαναλαμβανόμενες εγχύσεις, αλλά αυτό θέλουμε να γίνει στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος που σκεφτόμαστε να κάνουμε. Τα αποτελέσματα των δοκιμών σε αυτούς τους τρεις ασθενείς έχουν σταλεί προς δημοσίευση σε έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Εκείνο που θέλουμε είναι να γίνει μία μελέτη με κλινικές δοκιμές ώστε να μπορούμε να εφαρμόζουμε αυτή τη μέθοδο ως θεραπεία εγκεκριμένη από τον ΕΟΦ» εξηγεί με δηλώσεις της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η νευρολόγος, καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. Μάγδα Τσολάκη.

Τα κύτταρα που χρησιμοποιήθηκαν ελήφθησαν από τον λιπώδη ιστό, συγκεκριμένα από το υποδόριο λίπος του κάθε ασθενούς, κι έπειτα από ειδική εργαστηριακή επεξεργασία τροποποιήθηκαν και στη συνέχεια χορηγήθηκαν ενέσιμα.

«Το πρώτο πράγμα που κοιτάμε σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η ασφάλεια του ασθενούς, γι' αυτό και επιλέξαμε τη χρήση μεσεγχυματικών κυττάρων που προέρχονται από τον ίδιο τον ασθενή. Με τη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε, το επιδιωκόμενο ήταν μία 'αυτοθεραπεία' των ασθενών που πάσχουν από νόσο Αλτσχάιμερ, με υλικό που προέρχεται από τον δικό τους οργανισμό. Τα πρώτα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά, καθώς οι ασθενείς παρουσίασαν βελτίωση μέσα στους επόμενους μήνες, αλλά μετά χειροτέρεψαν. Αυτό οφείλεται στο ότι η χορήγηση των μεσεγχυματικών κυττάρων έγινε μόνο μία φορά. Για να μπορέσουμε να έχουμε πιο ασφαλή συμπεράσματα θα πρέπει να επαναληφθεί η χορήγηση», συμπληρώνει ο καθηγητής βιοχημείας του Α.Π.Θ. Γιώργος Κολιάκος.

Ο κ.Κολιάκος συνεργάστηκε με την κ.Τσολάκη και θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα της θεραπευτικής χορήγησης αυτόλογων μεσεγχυματικών κυττάρων σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ στο 8ο Πανελλήνιο Διεπιστημονικό Συνέδριο Νόσου Αλτσχάιμερ και Συγγενών Διαταραχών, που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη.